RSS

OBECNOŚĆ BOGA – PODSUMOWANIE.

16 Apr
An image of Psalm 23 (King James' Version), fr...

Image via Wikipedia

Wieść głosi, że aby dobrze zrozumieć, co Bóg chce powiedzieć przez swoje Słowo, powinna zostać przeczytana cała księga.
Podobno otwieranie Biblii metodą “chybił – trafił”, nie jest najszczęśliwszą techniką, ponieważ Biblia, to Słowo Boga, czyli na każdej stronie, w każdej linijce jest napisane coś, co można próbować interpretować.

Wychodząc naprzeciw właściwszej technice czytania, zamieszczam podsumowanie; i tym razem niech Bóg osobiście zamieści komentarz w sercu każdego czytającego.

Z okazji nadchodzących Świąt Wielkanocnych
Składamy najserdeczniejsze życzenia
Zdrowych Wesołych Świąt
Mokrego Dyngusa
I Smacznego Jajka.

Niech zmartwychwstały Chrystus pozwoli się usłyszeć w sercu każdego,
a w sposób szczególny tych wszystkich,
którzy już od dawna o to zabiegają –

                     – Orifiell.

BIBLIA.

Rdz 3, 8n
8 Gdy zaś mężczyzna i jego żona usłyszeli kroki Pana Boga przechadzającego się po ogrodzie, w porze kiedy był powiew wiatru, skryli się przed Panem Bogiem wśród drzew ogrodu. 9 Pan Bóg zawołał na mężczyznę i zapytał go: «Gdzie jesteś?»

Wj 19, 4 nn
4 Wyście widzieli, co uczyniłem Egiptowi, jak niosłem was na skrzydłach orlich
i przywiodłem was do Mnie. 5 Teraz jeśli pilnie słuchać będziecie głosu mego i strzec mojego przymierza, będziecie szczególną moją własnością pośród wszystkich narodów, gdyż do Mnie należy cała ziemia. 6 Lecz wy będziecie Mi królestwem kapłanów* i ludem świętym. Takie to słowa powiedz Izraelitom».

[ 19,6 Tzn. ze wszystkich narodów Izrael jest najbliżej Boga jako składający właściwe ofiary. Ta bliskość nakłada na Izraelitów obowiązek starania się o świętość, czyli o to, by na wzór kapłanów usiłowali być wiernymi w wykonywaniu Bożych poleceń (por. Iz 61,6; 1 P 2,5.9; Ap 1,6; Ap 5,10; Ap 20,6). ]

Ps 119, 151
151 Jesteś blisko, o Panie,
i wszystkie Twoje przykazania są prawdą.

Ps 139
Bóg wszystko przenika
1 Kierownikowi chóru. Dawidowy. Psalm.
* Panie, przenikasz i znasz mnie,
2 Ty wiesz, kiedy siadam i wstaję.
Z daleka przenikasz moje zamysły,
3 widzisz moje działanie i mój spoczynek
i wszystkie moje drogi są Ci znane.
4 Choć jeszcze nie ma słowa na języku:
Ty, Panie, już znasz je w całości.
5 Ty ogarniasz mnie zewsząd*
i kładziesz na mnie swą rękę.
6 Zbyt dziwna jest dla mnie Twa wiedza,
zbyt wzniosła: nie mogę jej pojąć.
7 Gdzież się oddalę przed Twoim duchem?
Gdzie ucieknę od Twego oblicza?
8 * Gdy wstąpię do nieba, tam jesteś;
jesteś przy mnie, gdy się w Szeolu położę.
9 Gdybym przybrał skrzydła jutrzenki,
zamieszkał na krańcu morza:
10 tam również Twa ręka będzie mnie wiodła
i podtrzyma mię Twoja prawica.
11 Jeśli powiem: «Niech mię przynajmniej ciemności okryją
i noc mnie otoczy jak światło»:
12 sama ciemność nie będzie ciemna dla Ciebie,
a noc jak dzień zajaśnieje:
<mrok jest dla Ciebie jak światło>*.

13 * Ty bowiem utworzyłeś moje nerki,
Ty utkałeś mnie w łonie mej matki.
14 Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie,
godne podziwu są Twoje dzieła.
I dobrze znasz* moją duszę,
15 nie tajna Ci moja istota*,
kiedy w ukryciu powstawałem,
utkany w głębi ziemi*.
16 Oczy Twoje widziały me czyny*
i wszystkie są spisane w Twej księdze*;
dni określone zostały,
chociaż żaden z nich [jeszcze] nie nastał.

17 Jak nieocenione są dla mnie myśli Twe, Boże,
jak jest ogromna ich ilość!
18 Gdybym je przeliczył, więcej ich niż piasku;
gdybym doszedł do końca, jeszcze jestem z Tobą.
19 O Boże, obyś zgładził bezbożnego,
niech krwawi mężowie idą precz ode mnie!*
20 Oni przeciw Tobie zmawiają się podstępnie,
za nic mają Twoje myśli*.

21 Panie, czyż nie mam nienawidzić tych, co nienawidzą Ciebie,
oraz nie brzydzić się tymi, co przeciw Tobie powstają?
22 Nienawidzę ich pełnią nienawiści;
stali się moimi wrogami.
23 Zbadaj mnie, Boże, i poznaj me serce;
doświadcz i poznaj moje troski*,
24 i zobacz, czy jestem na drodze nieprawej,
a skieruj mnie na drogę odwieczną!*

[139,1  Ps 139 Hymn stanowiący refleksję nad wszechmocą i wszechobecnością Bożą; na koniec przechodzi
w lamentację.

139,1n Por. Hi 31,4; Jr 12,3; Jr 17,10.
139,5 Dosł. “z tyłu i z przodu”. Por. także z ww. 4,5; Mt 6,4.6.18; Dz 17,28.
139,8-12 Por. Ps 123[122],1 z przyp.; Hi 26,6; Hi 9,2nn.
139,12 Glosa.
139,13n Por. Hi 10,10n; Jr 1,5; Hbr 10,5nn.
139,14 Tekst poprawiony.
139,15 “Istota” – hebr. dosł.: “kości”, uważane za istotną część jednolitej psychofizycznej struktury człowieka; “ziemi” jako pramatki: Hi 1,21; Syr 40,1.
139,16 Tekst popr.; hebr.: “w zarodku” (w stanie embrionalnym). O “księdze” Bożej zob. Ps 56[55],9;
(z przypisem); Ps 69[68],29. Jest ona symbolem wszechwiedzy Bożej, obejmującej także bieg rzeczy przyszłych.

139,19 Por. ww. 21n; Jr 12,1nn oraz przypis do Ps 53[52],7.
139,20 Tekst skażony, tłum. przypuszczalne.
139,23 Por. Ps 17[16],3; Ps 26[25],2.
139,24 Chodzi może o aluzję do słynnej nauki o dwóch drogach, znanej w kołach mądrościowych (por. Ps 1,6), lub do Przymierza jak w Jr 6,16. ]

Mdr 11, 24
24 Miłujesz bowiem wszystkie stworzenia,
niczym się nie brzydzisz, co uczyniłeś,
bo gdybyś miał coś w nienawiści, nie byłbyś tego uczynił.

Iz 44, 6
6 Tak mówi Pan, Król Izraela
i Odkupiciel jego, Pan Zastępów:
Ja jestem pierwszy i Ja ostatni*;
i nie ma poza Mną boga.

[44,6 Zob. Iz 41,4. ]

Iz 48, 12
12 Słuchaj mnie, Jakubie,
Izraelu, którego wezwałem:
Ja sam, Ja jestem pierwszy
i Ja również ostatni.

J 8, 29
29 A Ten, który Mnie posłał, jest ze Mną; nie pozostawił Mnie samego, bo Ja zawsze czynię to, co się Jemu podoba».

J 17, 21
21 aby wszyscy stanowili jedno, jak Ty, Ojcze, we Mnie, a Ja w Tobie, aby i oni stanowili     w Nas jedno, aby świat uwierzył, żeś Ty Mnie posłał.

Dz 17, 25 – 28
25 i nie odbiera posługi z rąk ludzkich, jak gdyby czegoś potrzebował, bo sam daje wszystkim życie i oddech, i wszystko. 26 On z jednego [człowieka] wyprowadził cały rodzaj ludzki, aby zamieszkiwał całą powierzchnię ziemi. Określił właściwie czasy i granice ich zamieszkania, 27 aby szukali Boga, czy nie znajdą Go niejako po omacku.
Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas. 28 Bo w Nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak też powiedzieli niektórzy z waszych poetów: “Jesteśmy bowiem z Jego rodu”*.

[17,28 Jest to tekst z hymnu Kleantesa do Zeusa oraz z poematu Aratosa z Soloi w Cylicji. ]

Rz 8, 14. 28
14 Albowiem wszyscy ci, których prowadzi Duch Boży, są synami Bożymi.
28 Wiemy też, że Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim* dla ich dobra,    z tymi, którzy są powołani według [Jego] zamiaru.

[ 8,28 Inni tłum.: “dla dobra tych, którzy Go miłują, wszystko współdziała”. ]

Ap 1, 8. 17
8 Jam jest Alfa i Omega*, mówi Pan Bóg,
Który jest, Który był i Który przychodzi,
Wszechmogący.
17 Kiedym Go ujrzał,
do stóp Jego upadłem jak martwy,
a On położył na mnie prawą rękę, mówiąc:
«Przestań się lękać!
Jam jest Pierwszy i Ostatni

[1,8 Pierwsza i ostatnia litera alfabetu gr. – symbol Boga jako praprzyczyny i celu ostatecznego wszechrzeczy (Ap 21,6; Ap 22,13).]

Ap 22, 13

13 Jam Alfa i Omega,
Pierwszy i Ostatni,
Początek i Koniec.

Rdz 17, 7
7 Przymierze moje, które zawieram pomiędzy Mną a tobą oraz twoim potomstwem, będzie trwało z pokolenia w pokolenie jako przymierze wieczne, abym był Bogiem twoim, a potem twego potomstwa.

Rdz 26, 24
24 I zaraz pierwszej nocy ukazał mu się Pan i rzekł:
«Ja jestem Bogiem twego ojca, Abrahama.
Nie lękaj się, bo Ja będę z tobą.
I będę ci błogosławił, rozmnażając twoje potomstwo
przez wzgląd na Abrahama, który Mi służył».

Rdz 28, 15
15 Ja jestem z tobą i będę cię strzegł, gdziekolwiek się udasz; a potem sprowadzę cię do tego kraju. Bo nie opuszczę cię, dopóki nie spełnię tego, co ci obiecuję».

Wj 3, 12 – 15
12 A On powiedział: «Ja będę z tobą. Znakiem zaś dla ciebie, że Ja cię posłałem, będzie to, że po wyprowadzeniu tego ludu z Egiptu oddacie cześć Bogu na tej górze». 13 Mojżesz zaś rzekł Bogu: «Oto pójdę do Izraelitów i powiem im: Bóg ojców naszych posłał mię do was. Lecz gdy oni mnie zapytają, jakie jest Jego imię, to cóż im mam powiedzieć?»
14 * Odpowiedział Bóg Mojżeszowi: «JESTEM, KTÓRY JESTEM». I dodał: «Tak powiesz synom Izraela: JESTEM posłał mnie do was». 15 Mówił dalej Bóg do Mojżesza: «Tak powiesz Izraelitom: “JESTEM, Bóg ojców waszych, Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba posłał mnie do was. To jest imię moje na wieki i to jest moje zawołanie na najdalsze pokolenia.

[3,14 Bóg się przedstawia w pierwszej osobie. Izraelici mówiąc o Bogu używali trzeciej osoby, nazywając Go Jahwe, tzn. “Jest”. Imię to podkreślało pełną dobroci i miłości obecność Bożą, która jest gwarancją skutecznej misji Mojżeszowej, a zarazem dowodem, że nazwany tu w w. 15 imieniem Jahwe, Bóg jest tym samym Bogiem, który poczynił obietnice patriarchom. Imię to jednocześnie najtrafniej określa Byt Najwyższy – Absolut.].

Wj 33, 16
16 Po czym poznam, ja i lud mój, że darzysz nas łaskawością, jeśli nie po tym, że pójdziesz
z nami, gdyż przez to będziemy wyróżnieni ja i Twój lud spośród wszystkich narodów, które są na ziemi?»

WJ 34, 9n
9 mówiąc: «Jeśli darzysz mnie życzliwością, Panie, [to proszę], niech pójdzie Pan w pośród nas. Jest to wprawdzie lud o twardym karku, ale przebaczysz winy nasze i grzechy nasze
i uczynisz nas swoim dziedzictwem». 10 Pan odpowiedział: «Oto Ja zawieram przymierze wobec całego ludu twego i uczynię cuda, jakich nie było na całej ziemi i u żadnych narodów,
i ujrzy cały lud, wśród którego przebywasz, że dzieła Pana, które Ja uczynię z tobą, są straszne.

Joz 1, 5
5 Nikt się nie ostoi przed tobą przez wszystkie dni twego życia. Jak byłem z Mojżeszem, tak będę z tobą, nie opuszczę cię ani porzucę.

Sdz 6, 16
16 Pan mu odpowiedział: «Ponieważ Ja będę z tobą, pobijesz Madianitów jak jednego męża».

1 Sm 3, 19
19 Samuel dorastał, a Pan był z nim. Nie pozwolił upaść żadnemu jego słowu na ziemię.

2 Sm 7, 9
9 I byłem z tobą wszędzie, dokąd się udałeś, wytraciłem przed tobą wszystkich twoich nieprzyjaciół. Dam ci sławę największych ludzi na ziemi.

4 Krl 18, 7
7 Toteż Pan był z nim. We wszystkim, co przedsiębrał, miał powodzenie. Zbuntował się on przeciwko królowi Asyrii i nie był mu poddany.

Ps 46, 8
8 Pan Zastępów jest z nami,
Bóg Jakuba jest dla nas obroną.

Iz 7, 14
14 Dlatego Pan sam da wam znak*:
Oto Panna* pocznie i porodzi Syna,
i nazwie Go imieniem Emmanuel*.

[7,14 “Znak”: jedno z głównych proroctw mesjańskich, wygłoszone przez Izajasza do króla Achaza w r. 734 przed Chr., zapowiadające dziewicze poczęcie i narodzenie Mesjasza, Jezusa Chrystusa, jak rozumie Ewangelia cytująca ten tekst w Mt 1,22n oraz cała tradycja Kościoła. Znak dany Achazowi obejmuje dziewicze narodzenie Mesjasza i okoliczności współczesne Izajaszowi, przedstawione w wizji i perspektywie proroczej jako okoliczności dzieciństwa Mesjasza.
7,14 “Oto Panna…” – Zachowujemy stary przekład z Wlg. Dosł. wg hebr.: “Oto panna brzemienna [jest] i rodzi syna, którego imię nazwie Emmanuel”; jeszcze lepiej: “poczęła i rodzi”. – Hebr. alma[h] znaczy: młoda panna lub młoda kobieta zamężna, nie będąca jeszcze matką; wyraz ten podkreśla młodość osoby i normalnie suponuje dziewictwo. LXX oddaje je przez wyraz parthenos – dziewica, który podkreśla dziewictwo osoby (podobnie jak hebr. betula[h]). “Emmanuel”, imię symboliczne (por. Iz 1,26) znaczy “Bóg z nami”
(por. Iz 8,8.10; Ps 46[45],8.12). – Interpretacja mesjańska tego proroctwa ma dziś dwie formy. Jedna, nowsza, rozumie i wyjaśnia je w sensie dosłownym o Ezechiaszu, którego miała wnet porodzić młoda małżonka króla Achaza, co miało być znakiem trwałości dynastii Dawidowej wg obietnicy Boga, zapisanej w 2 Sm 7,1nn,
a w sensie typicznym o Chrystusie, którego Ezechiasz sobą wprawdzie zapowiada, ale imię i przymioty Emmanuela absolutnie wykraczają poza syna Achaza. Druga, tradycyjna interpretacja odnosi tekst w sensie wyrazowym do Chrystusa, bo dowodzą tego: 1) Uroczysta forma proroctwa i podobne proroctwo w Mi 5,2; symboliczne imię Chłopięcia, a także wyłącznie jemu przysługujące i nadawane: tytuły, zalety i dary osobiste oraz przymioty jego królestwa, opisane w dalszych proroctwach izajańskich: Iz 8,8.10; Iz 9,1-6; Iz 11,1-9. 2) Zastosowanie tego proroctwa przez Mt 1,22n do narodzenia Chrystusa i spełnienie się na Chrystusie
wg opowiadania Łk rozdz. 1-2 [->Łk 1,1]. 3) Świadectwo starych przekładów Pisma świętego, które tłum. Alma[h] wyrazami znaczącymi ściśle i wyłącznie “dziewica”. 4) Tradycja starożydowska i chrześcijańska, przejawiająca się w przekładach Pisma św., w liturgii i w pismach Ojców Kościoła, doktorów
i egzegetów aż po najnowsze czasy.].

Iz 40, 10 n
10 Oto Pan Bóg przychodzi z mocą
i ramię Jego dzierży władzę.
Oto Jego nagroda z Nim idzie
i przed Nim Jego zapłata.
11 Podobnie jak pasterz pasie On swą trzodę,
gromadzi [ją] swoim ramieniem,
jagnięta nosi na swej piersi,
owce karmiące prowadzi łagodnie.

Iz 41, 8 nn
8 Ty zaś, Izraelu, mój sługo*,
Jakubie, którego wybrałem sobie,
potomstwo Abrahama, mego przyjaciela!
9 Ty, którego pochwyciłem na krańcach ziemi,
powołałem cię z jej stron najdalszych
i rzekłem ci: «Sługą moim jesteś,
wybrałem cię, a nie odrzuciłem».
10 Nie lękaj się, bo Ja jestem z tobą;
nie trwóż się, bom Ja twoim Bogiem.
Umacniam cię, jeszcze i wspomagam,
podtrzymuję cię moją prawicą sprawiedliwą.

[41,8 Tutaj Izrael jest nazwany sługą i świadkiem Boga wśród narodów (por. Iz 43,10; zob. Pwt 7,6), bo choć niewierny, dostąpi przebaczenia i zbawi się (Iz 42,19; Iz 44,1n; Iz 45,4; Iz 48,20).
W pieśniach o Słudze Pańskim tytuł ten oznacza Mesjasza (zob. Iz 42,1).].

Iz 43, 10 nn
10 Wy jesteście moimi świadkami – wyrocznia Pana –
i moimi sługami, których wybrałem,
abyście mogli poznać i uwierzyć Mi,
oraz zrozumieć, że tylko Ja istnieję.
Boga utworzonego przede Mną nie było
ani po Mnie nie będzie.
11 Ja, Pan*, tylko Ja istnieję
i poza Mną nie ma żadnego zbawcy.
12 To Ja zapowiedziałem, wyzwoliłem i obwieściłem,
a nie ktoś obcy wśród was.
Wy jesteście świadkami moimi – wyrocznia Pana –
że Ja jestem Bogiem,
13 owszem, od wieczności Nim jestem.

I nikt się nie wymknie z mej ręki.
Któż może zmienić to, co Ja zdziałam?»

[43,11 Zob. Iz 42,8 z przypisem.].

Iz 45, 14 n
14 Tak mówi Pan:
«Pracownicy Egiptu i kupcy Kusz,
i Sabejczycy, ludzie o rosłej postawie,
przejdą do ciebie i będą twoimi;
chodzić będą za tobą w kajdanach;
na twarz przed tobą będą upadać
i mówić do ciebie błagalnie:
“Tylko u ciebie jest Bóg, i nie ma innego.
Bogowie nie istnieją”».
15 Prawdziwie Tyś Bogiem ukrytym,
Boże Izraela, Zbawco!

[45,14 Powszechność religii i zbawienia mesjańskiego. Por. Iz 2,2-4; Jr 12,14-17; Jr 16,19n; Mi 4,1-3; So 3,9n; Za 2,15; Za 8,20n; Za 14,9.16 (Jon [->Jon 1,1]; Ps 87[86] [->Ps 87[86],1]). Jest to jedna z głównych nauk Księgi Pocieszenia: Iz 42,1n; Iz 49,6; Iz 55,3n; Iz rozdz. 60 [->Iz 60,1]. 45,14 Powszechność religii i zbawienia mesjańskiego. Por. Iz 2,2-4; Jr 12,14-17; Jr 16,19n; Mi 4,1-3; So 3,9n; Za 2,15; Za 8,20n; Za 14,9.16
(Jon [->Jon 1,1]; Ps 87[86] [->Ps 87[86],1]). Jest to jedna
z głównych nauk Księgi Pocieszenia:
Iz 42,1n; Iz 49,6; Iz 55,3n; Iz rozdz. 60 [->Iz 60,1].].

Iz 52, 3. 6
3 Albowiem tak mówi Pan:
«Za darmo zostaliście sprzedani
i bez pieniędzy zostaniecie wykupieni.
6 dlatego lud mój pozna moje imię, zrozumie w ów dzień, że Ja jestem Tym, który mówi: Otom Ja!»*

[52,6 Doświadczalne poznanie imienia Bożego oznacza doznanie obecności i opieki Bożej (por. Iz 49,26).
Bóg, wzywany przez Izraela na pomoc, natychmiast z nią spieszy. Wlg tłumacząc: “że to Ja sam, który mówiłem, oto jestem”, czyni aluzję do konkretnej obietnicy Bożej (por. Wj 3,12.14; Wj 19,4nn; Wj 20,20-24; Wj 33,14-20).].

Iz 52, 7
7 O jak są pełne wdzięku na górach
nogi zwiastuna radosnej nowiny,
który ogłasza pokój, zwiastuje szczęście,
który obwieszcza zbawienie,
który mówi do Syjonu:
«Twój Bóg zaczął królować».

Iz 54, 5
5 Bo małżonkiem twoim jest twój Stworzyciel,
któremu na imię – Pan Zastępów;
Odkupicielem twoim – Święty Izraela,
nazywają Go Bogiem całej ziemi.

Iz 60
Chwała odnowionej Jerozolimy*
1 Powstań! Świeć, bo przyszło twe światło
i chwała Pańska rozbłyska nad tobą.
2 Bo oto ciemność okrywa ziemię
i gęsty mrok spowija ludy,
a ponad tobą jaśnieje Pan,
i Jego chwała jawi się nad tobą.
3 I pójdą narody do twojego światła,
królowie do blasku twojego wschodu.
4 Podnieś oczy wokoło i popatrz:
Ci wszyscy zebrani zdążają do ciebie.
Twoi synowie przychodzą z daleka,
na rękach niesione twe córki.
5 Wtedy zobaczysz i promienieć będziesz,
a serce twe zadrży i rozszerzy się,
bo do ciebie napłyną bogactwa zamorskie,
zasoby narodów przyjdą ku tobie.
6 Zaleje cię mnogość wielbłądów –
dromadery z Madianu i z Efy.
Wszyscy oni przybędą ze Saby,
zaofiarują złoto i kadzidło,
nucąc radośnie hymny na cześć Pana*.
7 Wszystkie stada Kedaru zbiorą się przy tobie,
barany Nebajotu* staną na twe usługi:
podążą, by je przyjęto na moim ołtarzu,
tak iż uświetnię dom mojej chwały.
8 Kto to są ci, co lecą jak chmury
i jak gołębie do okien swego gołębnika?
9 O tak, to statki zbierają się dla Mnie,
a okręty Tarszisz w pierwszym szeregu,
ażeby przywieźć twych synów z daleka,
ich srebro i złoto wraz z nimi,
przez wzgląd na imię Pana, Boga twego,
przez wzgląd na Świętego Izraelowego,
tego, który ciebie uświetnia.
10 Cudzoziemcy odbudują twe mury,
a ich królowie będą ci służyli.
Bo uderzyłem cię w moim gniewie,
lecz w mojej łasce okazałem ci litość.
11 Twe bramy zawsze stać będą otworem,
nie zamkną się we dnie ni w nocy,
by wpuszczać do środka bogactwo narodów
i królów ich, którzy je prowadzą*.
12 <Bo naród i królestwo, które by ci nie służyły, wyginą,
i poganie zostaną całkiem wygładzeni>.
13 Chluba Libanu przyjdzie do ciebie:
razem cyprysy, wiązy i bukszpan,
aby upiększyć moje miejsce święte.
I wsławię miejsce, gdzie stoją me nogi.
14 I pójdą do ciebie z pokłonem
synowie twoich ciemięzców,
i padną do twoich stóp wszyscy,
co tobą wzgardzili.
I nazwą cię “Miastem Pana”,
“Syjonem Świętego Izraelowego”*.
15 Za to, iż byłoś opuszczone,
znienawidzone i bez przechodniów,
uczynię cię wieczystą chlubą,
rozradowaniem wszystkich pokoleń.
16 Ssać będziesz mleko narodów
i piersi królewskie ssać będziesz.
I uznasz, że Ja jestem Pan, twój Zbawca,
i Wszechmocny Jakuba – twój Odkupiciel.
17 Sprowadzę złoto zamiast miedzi,
a srebro – na miejsce żelaza,
sprowadzę brąz zamiast drzewa,
a żelazo – na miejsce kamieni.
Ustanowię pokój twoim zwierzchnikiem,
a sprawiedliwość twą władzą.
18 Już się nie usłyszy o krzywdzie w twym kraju,
o spustoszeniu i zagładzie w twoich granicach.
Murom twoim nadasz miano “Ocalenie”,
a bramom twoim “Chwała”.
19 * Już słońca mieć nie będziesz w dzień jako światła,
ani jasność księżyca nie zaświeci tobie,
lecz Pan będzie ci wieczną światłością
i Bóg twój – twoją ozdobą.
20 Twe słońce nie zajdzie już więcej
i księżyc twój się nie zaćmi,
bo Pan będzie ci światłością wieczną
i skończą się dni twej żałoby.
21 Cały twój lud będzie ludem sprawiedliwych,
którzy posiądą kraj na zawsze,
nowa odrośl z mojego szczepu,
dzieło rąk moich, abym się wsławił.
22 Z bardzo małego stanie się tysiącem,
z najnieznaczniejszego – narodem potężnym.
Ja, Pan, zdziałam to szybko
w swoim czasie».

[60,1 Poematy Iz rozdz. 60-62 stanowią odrębną całość; stylowo i ideowo wiążą się z poprzednią częścią
Iz rozdz. 40-55 [->Iz 40,1]. Tekst wykorzystany w Ap 21,9-27.

60,6 Liturgia od dawna łączyła to z hołdem Mędrców (por. Mt 2,1-12).
60,7 Szczep arabski.
60,11 Por. Ap 21,24n.
60,14 Imię nowe, symboliczne. Podobne imiona symboliczne otrzymują u Izajasza: Jerozolima,
tu i zob. Iz 1,26; mury i bramy miasta: Iz 60,18; por. Ap 21,12.14; Syjon i jego kraina: Iz 62,4; lud i miasto:
Iz 62,12. Por. też Ez 48,3.

60,19n Por. Ap 21,23.].

Jer 1, 8. 19
8 Nie lękaj się ich, bo jestem z tobą, by cię chronić» – wyrocznia Pana.
19 Będą walczyć przeciw tobie, ale nie zdołają cię [zwyciężyć],
gdyż Ja jestem z tobą – wyrocznia Pana – by cię ochraniać».

Ez 34, 15 n. 31
15 Ja sam będę pasł moje owce i Ja sam będę je układał na legowisko – wyrocznia Pana Boga.
16 Zagubioną odszukam, zabłąkaną sprowadzę z powrotem, skaleczoną opatrzę, chorą umocnię, a tłustą i mocną będę ochraniał*. Będę pasł sprawiedliwie.

[34,16 Wg LXX; hebr.: “zniszczę”.].

Ez 48, 35
35 Cały obwód wynosi osiemnaście tysięcy [prętów]. A nazwa miasta będzie odtąd brzmiała: “Pan jest tam”*.

[48,35 Nowa nazwa nadana Jerozolimie przez Ezechiela (Iz 1,26n). Stanowi jakby streszczenie całego, głęboko symbolicznego opowiadania Proroka z Ez rozdz. 40-48 [->Ez 40,1].].

Zch 14, 5. 9
5 I będziecie uciekać na dolinę wśród moich gór, bo dolina gór sięgać będzie aż po Asal*;
a wy uciekać będziecie, jak uciekaliście w czasie trzęsienia ziemi za dni króla Judy, Ozjasza. Wtenczas nadciągnie Pan, mój Bóg, i z Nim wszyscy święci*.

9 A Pan będzie królem nad całą ziemią. Wówczas Pan będzie jeden i jedno będzie Jego imię*.

[14,5 “Asal” – inni popr.: “Jasol” lub “Ge-Hinnom”; “święci” – tutaj aniołowie (por. 2 Krl 6,16n).
14,9 Bóg Izraela uznany królem całego świata; por. Ps 22[21],21; Iz 2,11.17; Ml 1,11-14;
Ap 11,15.].

Ml 3, 1
1 Oto Ja wyślę anioła mego, aby przygotował drogę przede Mną*, a potem nagle przybędzie do swej świątyni Pan, którego wy oczekujecie, i Anioł Przymierza*, którego pragniecie. Oto nadejdzie, mówi Pan Zastępów.

[3,1 Wg Mt 11,10 oraz Łk 7,27 “aniołem” (wysłannikiem) jest św. Jan Chrzciciel; “Anioł Przymierza” – jest to Mesjasz, przychodzący na sąd Boży (por. Iz 4,4; Ez 34,20; Am 5,18).].

Rdz 3, 8
8 Gdy zaś mężczyzna i jego żona usłyszeli kroki Pana Boga przechadzającego się po ogrodzie, w porze kiedy był powiew wiatru, skryli się przed Panem Bogiem wśród drzew ogrodu.

Rdz 18, 23-33
23 * Zbliżywszy się do Niego, Abraham rzekł: «Czy zamierzasz wygubić sprawiedliwych wespół z bezbożnymi? 24 Może w tym mieście jest pięćdziesięciu sprawiedliwych; czy także zniszczysz to miasto i nie przebaczysz mu przez wzgląd na owych pięćdziesięciu sprawiedliwych, którzy w nim mieszkają? 25 O, nie dopuść do tego, aby zginęli sprawiedliwi z bezbożnymi, aby stało się sprawiedliwemu to samo, co bezbożnemu! O, nie dopuść do tego! Czyż Ten, który jest sędzią nad całą ziemią, mógłby postąpić niesprawiedliwie?»
26 Pan odpowiedział: «Jeżeli znajdę w Sodomie pięćdziesięciu sprawiedliwych, przebaczę całemu miastu przez wzgląd na nich». 27 Rzekł znowu Abraham: «Pozwól, o Panie, że jeszcze ośmielę się mówić do Ciebie, choć jestem pyłem i prochem. 28 Gdyby wśród tych pięćdziesięciu sprawiedliwych zabrakło pięciu, czy z braku tych pięciu zniszczysz całe miasto?» Pan rzekł: «Nie zniszczę, jeśli znajdę tam czterdziestu pięciu». 29 Abraham znów odezwał się tymi słowami: «A może znalazłoby się tam czterdziestu?» Pan rzekł: «Nie dokonam zniszczenia przez wzgląd na tych czterdziestu». 30 Wtedy Abraham powiedział: «Niech się nie gniewa Pan, jeśli rzeknę: może znalazłoby się tam trzydziestu?» A na to Pan: «Nie dokonam zniszczenia, jeśli znajdę tam trzydziestu». 31 Rzekł Abraham: «Pozwól,
o Panie, że ośmielę się zapytać: gdyby znalazło się tam dwudziestu?» Pan odpowiedział: «Nie zniszczę przez wzgląd na tych dwudziestu». 32 Na to Abraham: «O, racz się nie gniewać, Panie, jeśli raz jeszcze zapytam: gdyby znalazło się tam dziesięciu?» Odpowiedział Pan: «Nie zniszczę przez wzgląd na tych dziesięciu». 33 Wtedy Pan, skończywszy rozmowę
z Abrahamem, odszedł, a Abraham wrócił do siebie.

[ 18,23 Znamienne dla Wschodu “targowanie się” ma uwydatnić słuszność nieuchronnej kary Bożej.]

Wj 13, 21
21 A Pan szedł przed nimi podczas dnia, jako słup obłoku, by ich prowadzić drogą, podczas nocy zaś jako słup ognia, aby im świecić, żeby mogli iść we dnie i w nocy*.

[3,21 Słup ognia czy słup obłoku to znak obecności Boga prowadzącego swój naród. Znak ten nie da się wyjaśnić naturalnym sposobem przez dym czy ogień wulkanu, ani też zwyczajem Arabów, którzy niosą na pustyni przed swą karawaną zapaloną pochodnię. Jest to teofania Boga podobna do innych teofanii (Rdz 15,17; Wj 3,2). Obłok wskazuje na tajemniczość Boga i Jego niedostępność; ogień to symbol Jego duchowości. ]

Wj 20, 18 nn
18 Wtedy cały lud, słysząc grzmoty i błyskawice oraz głos trąby i widząc górę dymiącą, przeląkł się i drżał, i stał z daleka. 19 I mówili do Mojżesza: Mów ty z nami, a my będziemy cię słuchać! Ale Bóg niech nie przemawia do nas, abyśmy nie pomarli! 20 Mojżesz rzekł do ludu: «Nie bójcie się! Bóg przybył po to, aby was doświadczyć i pobudzić do bojaźni przed sobą, żebyście nie grzeszyli».

Wj 33, 11
11 A Pan rozmawiał z Mojżeszem twarzą w twarz, jak się rozmawia z przyjacielem. Potem wracał Mojżesz do obozu, sługa zaś jego, Jozue, syn Nuna, młodzieniec, nie oddalał się
z wnętrza namiotu.

Wj 40, 34
34 Wtedy to obłok okrył Namiot Spotkania, a chwała Pana napełniła przybytek.

3 Krl 8, 10 nn
10 A kiedy kapłani wyszli z Miejsca Świętego, obłok wypełnił dom Pański. 11 Kapłani nie mogli pozostać i pełnić swej służby z powodu tego obłoku, bo chwała Pańska napełniła dom Pański. 12 * Wtedy przemówił Salomon: «Pan powiedział, że będzie mieszkać w czarnej chmurze*.

[ 8,12 Por. 2 Krn 6,1; Ps 18[17],10. ]

3 Krl 19, 11 nn
11 Wtedy rzekł: «Wyjdź, aby stanąć na górze wobec Pana!» A oto Pan przechodził. Gwałtowna wichura rozwalająca góry i druzgocąca skały [szła] przed Panem; ale Pan nie był w wichurze. A po wichurze – trzęsienie ziemi: Pan nie był w trzęsieniu ziemi. 12 Po trzęsieniu ziemi powstał ogień: Pan nie był w ogniu. A po tym ogniu – szmer łagodnego powiewu. 13 Kiedy tylko Eliasz go usłyszał, zasłoniwszy twarz płaszczem, wyszedł i stanął przy wejściu do groty. A wtedy rozległ się głos mówiący do niego: «Co ty tu robisz, Eliaszu?»

Ps 18, 8 -16
8 * Zatrzęsła się i zadrżała ziemia,
posady gór się poruszyły,
zatrzęsły się, bo On zapłonął gniewem.
9 Uniósł się dym z Jego nozdrzy,
a z Jego ust – pochłaniający ogień:
od niego zapaliły się węgle.
10 Nagiął On niebiosa i zstąpił,
a czarna chmura była pod Jego stopami.
11 Lecąc cwałował na cherubie*,
a skrzydła wiatru Go niosły.
12 Przywdział mrok niby zasłonę wokół siebie,
jako okrycie* ciemną wodę, gęste chmury.
13 Od blasku Jego obecności
rozżarzyły się węgle ogniste*.
14 Pan odezwał się z nieba grzmotem,
to głos swój dał słyszeć Najwyższy,
15 wypuścił swe strzały i rozproszył wrogów*,
cisnął błyskawice i zamęt wśród nich wprowadził.
16 Aż ukazało się łożysko morza
i obnażyły się posady lądu
od groźnej nagany Twej, Panie,
i tchnienia wichru Twoich nozdrzy.

[18,8-16 Opis widzialnego objawienia się Boga, czyli teofanii; niektóre rysy są wspólne także z pogańskimi opisami tego rodzaju. Apokaliptyka rozwinęła pewne ich elementy w późnych księgach ST (Dn) i w NT.
18,11 Por. Ps 80[79],2; Ps 99[98],1; 1 Sm 4,4; Ez 1,10; Ez 9,3; Ez 10,2-8.
18,12 Por. Wj 19,16.18; Ps 97[96],2; Ez 1,4.
18,13 Mowa o piorunach – por. Ps 77[76],18n; Ha 3,9.11.
18,15 W hebr.: “ich”. ]

Ps 29
Majestat Boga wśród burzy
1 Psalm. Dawidowy.
Przyznajcie Panu, synowie Boży*,
przyznajcie Panu chwałę i potęgę!
2 Przyznajcie Panu chwałę Jego imienia,
na świętym dziedzińcu* uwielbiajcie Pana!
3 Głos Pański* ponad wodami,
zagrzmiał Bóg majestatu:
Pan ponad wodami niezmierzonymi!
4 Głos Pana pełen potęgi!
Głos Pana pełen dostojeństwa!
5 Głos Pana łamie cedry,
Pan łamie cedry Libanu*,
6 sprawia, że Liban skacze niby cielec
i Sirion niby młody bawół*.
7 Głos Pana rozsiewa ogniste strzały,
8 głos Pana wstrząsa pustynią,
Pan wstrząsa pustynią Kadesz.
9 Głos Pana zgina dęby,
ogałaca lasy*:
a w Jego pałacu wszystko woła: «Chwała!»
10 Pan zasiadł [na tronie] nad potopem
i Pan zasiada jako Król na wieki.
11 Niech Pan udzieli mocy swojemu ludowi,
niech Pan błogosławi swój lud, darząc go pokojem*.

[ 29,1  Ps 29 Hymn sławiący wielkość Boga, przejawiającą się w siłach natury. LXX przeznacza go na Święto Namiotów.
29,1 Mowa o duchach, które sprawują służbę liturgiczną w pałacu Pana (w. 9) i otaczają Jego tron
(por. 1 Krl 22,19; Iz 6,2-3; Hi 1,6; Hi 2,1; Hi 38,7; Ps 89[88],7; Ps 103[102],20; Ps 148,1-2).

29,2 Wg przekł. staroż. Teksty ugaryckie używają tego zwrotu w sensie: “gdy on się ukaże”, co inni tu przyjmują.
29,3-9 Grzmot gwałtownej burzy, która rozpoczyna się nad morzem i postępuje ku południowi. Por. Iz 30,30.
29,5 Drzewa te były uważane w starożytności za symbol potęgi i niezniszczalności; tutaj oznaczają potężnych nieprzyjaciół (por. Iz 2,12nn; Za 11,1).
29,6 Góry drżą na odgłos grzmotu, symbolizującego potęgę Pana.
29,9 Por. Iz 10,33. Inni tłum. za hebr.: “sprawia, że kozice rodzą”.
29,11 Podobnie jak indywidualne lamentacje kończą się błaganiem o ocalenie ludu
(Ps 25[24],22; Ps 28[27],9, hymny proszą o błogosławieństwo dla całego narodu). ]

Ps 104, 2
2 światłem okryty jak płaszczem*.
Rozpostarłeś niebo jak namiot,

[104,2 Por. Iz 60,19; 1 Tm 6,16. ]

Iz 66, 15
15 Bo oto Pan przybywa w ogniu,
a Jego rydwany [pędzą] jak burza,
by zaspokoić swój gniew pożogą
i groźby swoje płomieniami ognia.

Dz 2, 1 nn
1 Kiedy nadszedł wreszcie dzień Pięćdziesiątnicy, znajdowali się wszyscy razem na tym samym miejscu. 2 Nagle dał się słyszeć z nieba szum, jakby uderzenie gwałtownego wiatru, i napełnił cały dom, w którym przebywali. 3 Ukazały się im też języki jakby z ognia, które się rozdzieliły, i na każdym z nich spoczął jeden.

2 P 3, 10
10 Jak złodziej zaś przyjdzie dzień Pański, w którym niebo ze świstem przeminie, gwiazdy się w ogniu rozsypią, a ziemia i dzieła na niej zostaną znalezione*.

[ 3,10 Domyślnie: przez Boga Sędziego. Tekst niepewny; w niektórych rkp: “znikną”, “spłoną” (Wlg). ]

Ap 11, 19
19 Potem Świątynia Boga w niebie się otwarła,
i Arka Jego Przymierza ukazała się w Jego Świątyni*,
a nastąpiły błyskawice, głosy, gromy, trzęsienie ziemi i wielki grad.

[1,19 Sens: duchowe dziedzictwo Izraela ocalało w Kościele, mimo zburzenia Jerozolimy i świątyni. ]

Rdz 5, 22
22 Henoch po urodzeniu się Metuszelacha żył w przyjaźni z Bogiem trzysta lat i miał synów i córki.

Rdz 6, 9
9 Oto dzieje Noego.
Noe, człowiek prawy, wyróżniał się nieskazitelnością wśród współczesnych sobie ludzi;
w przyjaźni z Bogiem żył Noe.

Rdz 26, 23 nn
23 Potem wyruszył Izaak do Beer-Szeby. 24 I zaraz pierwszej nocy ukazał mu się Pan
i rzekł:

«Ja jestem Bogiem twego ojca, Abrahama.
Nie lękaj się, bo Ja będę z tobą.
I będę ci błogosławił, rozmnażając twoje potomstwo
przez wzgląd na Abrahama, który Mi służył».
25 Izaak zbudował więc tam ołtarz i wzywał imienia Pana. Rozbił też tam swój namiot,
a słudzy Izaaka wykopali tam studnię.

Rdz 28, 16 – 19
16 A gdy Jakub zbudził się ze snu, pomyślał: «Prawdziwie Pan jest na tym miejscu, a ja nie wiedziałem». 17 I zdjęty trwogą rzekł: «O, jakże miejsce to przejmuje grozą! Prawdziwie jest to dom Boga i brama nieba!» 18 Wstawszy więc rano, wziął ów kamień, który podłożył sobie pod głowę, postawił go jako stelę* i rozlał na jego wierzchu oliwę. 19 I dał temu miejscu nazwę Betel*. – Natomiast pierwotna nazwa tego miejsca była Luz.

[28,18 U mieszkańców Kanaanu doznawały czci tak zwane betyle (bet-el = siedziba bóstwa). Jakub z użytego przez siebie kamienia uczynił rodzaj betylu.
28,19 Tzn. Dom Boży. ]

Rdz 48, 15
15 I błogosławiąc Józefowi, mówił:
«Bóg, któremu wiernie służyli* przodkowie moi, Abraham i Izaak,
Bóg, który troszczył się o mnie przez całe me życie aż do dnia dzisiejszego,

[ 48,15 Dosł.: “przed którym chodzili”. ]

Wj 19, 5
5 Teraz jeśli pilnie słuchać będziecie głosu mego i strzec mojego przymierza, będziecie szczególną moją własnością pośród wszystkich narodów, gdyż do Mnie należy cała ziemia.

Pp 12, 5
5 lecz szukać będziecie miejsca, które sobie wybierze Pan, Bóg wasz, spomiędzy wszystkich pokoleń, by tam umieścić swe imię na mieszkanie*, tam pójdziecie,

[ 12,5 Tzn.: “By tam trwale przebywać”. Dotyczy to zbudowania trwałej świątyni. ]

Pp 16, 16
16 Trzy razy do roku ukaże się każdy mężczyzna przed Panem, Bogiem twoim, w miejscu, które sobie obierze: na Święto Przaśników, na Święto Tygodni i na Święto Namiotów. Nie ukaże się przed obliczem Pana z próżnymi rękami.

2 Sm 7, 5 n. 11 – 16
5 «Idź i powiedz mojemu słudze, Dawidowi: To mówi Pan: Czy ty zbudujesz Mi dom na mieszkanie? 6 Nie mieszkałem bowiem w domu od dnia, w którym wywiodłem z Egiptu synów Izraela, aż do dziś dnia. Przebywałem w namiocie albo przybytku.
11 Od czasu kiedy ustanowiłem sędziów nad ludem moim izraelskim, obdarzyłem cię* pokojem ze wszystkimi wrogami. Tobie też Pan zapowiedział, że ci zbuduje dom*. 12 Kiedy wypełnią się twoje dni i spoczniesz obok swych przodków, wtedy wzbudzę po tobie potomka twojego, który wyjdzie z twoich wnętrzności, i utwierdzę jego królestwo. 13 On zbuduje dom imieniu memu, a Ja utwierdzę tron jego królestwa na wieki*. 14 Ja będę mu ojcem, a on będzie Mi synem*, a jeżeli zawini, będę go karcił rózgą ludzi i ciosami synów ludzkich. 15 Lecz nie cofnę od niego mojej życzliwości, jak ją cofnąłem od Saula, twego poprzednika, którego opuściłem. 16 Przede Mną dom twój i twoje królestwo będzie trwać na wieki. Twój tron będzie utwierdzony na wieki».

[  7,11 “Obdarzyłem” – inni: “obdarzę”; “zbuduje dom” – tzn. założy dynastię.
7,13 Wyniesienie domu Dawidowego jest dalszym etapem w zamiarach Bożych: wzrasta nadzieja przywrócenia porządku zakłóconego przez grzech pierworodny. W przymierzu z Noem błogosławieństwo przeszło na Sema,
z Abrahamem – zacieśniło się do dzieci Izraela, umierający Jakub stwierdza, że nie będzie odjęte berło od Judy. Wreszcie po synajskim przymierzu obietnica dana Dawidowi zacieśnia krąg wybranych do jego potomstwa.

7,14 Bóg będzie się odnosił do następców Dawidowych jak do swoich dzieci (Ps 89[88],31-34). Już u Żydów
z czasem słowa te nabrały sensu mesjańskiego – Ps 2,7 (por. Hbr 1,5). Chrystus jest synem Dawida;
NT to stwierdza: Mt 1,1; Mt 22,41-45 par.; Łk 1,32; Łk 3,31; Dz 13,22n; Rz 1,3; 2 Tm 2,8; Ap 5,5; Ap 22,16.
W nim też słowa te nabierają najpełniejszego znaczenia. ]

1 Krl 8, 27
27 Czy jednak naprawdę zamieszka Bóg na ziemi? Przecież niebo i niebiosa najwyższe nie mogą Cię objąć, a tym mniej ta świątynia, którą zbudowałem.

1 Krl 8, 29 n. 41 nn
29 aby w nocy i w dzień Twoje oczy patrzyły na tę świątynię. Jest to miejsce, o którym powiedziałeś: “Tam będzie moje Imię” – tak, aby wysłuchać modlitwę, którą zanosi Twój sługa na tym miejscu. 30 Dlatego wysłuchaj błaganie Twego sługi i Twego ludu, Izraela, ilekroć modlić się będzie na tym miejscu. Ty zaś wysłuchaj w miejscu Twego przebywania – w niebie. Nie tylko wysłuchaj, ale też i przebacz!
41 Również i cudzoziemca, który nie jest z Twego ludu, Izraela, a jednak przyjdzie
z dalekiego kraju przez wzgląd na Twe Imię – 42 bo będzie słychać o Twoim wielkim Imieniu i o Twej mocnej ręce i wyciągniętym ramieniu – gdy przyjdzie i będzie się modlić
w tej świątyni, 43 Ty w niebie, miejscu Twego przebywania, wysłuchaj i uczyń to wszystko, o co ten cudzoziemiec będzie do Ciebie wołać. Niech wszystkie narody ziemi poznają Twe Imię dla nabrania bojaźni przed Tobą za przykładem Twego ludu, Izraela. Niech też wiedzą, że Twoje Imię zostało wezwane nad tą świątynią, którą zbudowałem.

1 Krl 17, 1
1 Prorok Eliasz* z Tiszbe  w Gileadzie rzekł do Achaba: «Na życie Pana, Boga Izraela, któremu służę! Nie będzie w tych latach ani rosy, ani deszczu, dopóki nie powiem».

[ 17,1 Hebr. Elijahu (= Bogiem moim jest Jahwe). Tekst popr. ]

Ps 15
Kto godzien stanąć przed Bogiem?
1 Psalm. Dawidowy.
Kto będzie przebywał w Twym przybytku, Panie,
kto zamieszka na Twojej świętej górze?*
2 Ten, który postępuje bez skazy, działa sprawiedliwie,
a mówi prawdę w swoim sercu
3 i nie rzuca oszczerstw swym językiem;
ten, który nie czyni bliźniemu nic złego
i nie ubliża swemu sąsiadowi;
4 kto złoczyńcę uważa za godnego wzgardy*,
a szanuje tego, kto się boi Pana;
ten, kto dotrzyma, choć przysiągł ze swoim uszczerbkiem;
5 ten, kto nie daje swoich pieniędzy na lichwę*
i nie da się przekupić przeciw niewinnemu.
Kto tak postępuje, nigdy się nie zachwieje.

[ 15,1  Ps 15 Psalm liturgiczny, wymieniający warunki dopuszczenia do świątyni.
Wg 2 Krn 23,19; nieczystych nie dopuszczano do niej.

15,1 Pobyt w świątyni jerozolimskiej był uważany za specjalnie bliskie obcowanie z Bogiem.
15,4 Tekst niepewny. Inni tłum.: “kto we własnych oczach jest poniżony i godzien pogardy”.
15,5 Lichwę, praktykowaną szeroko i bezwzględnie na starożytnym Wschodzie. Pismo św. surowo potępia:
Wj 22,24; Kpł 25,36-37. Odsetki pozwala pobierać jedynie od nie-Izraelitów: Pwt 23,20-21. ]

Ps 16, 8
8 Stawiam sobie zawsze Pana przed oczy,
nie zachwieję się, bo On jest po mojej prawicy*.

[ 16,8 Por. Ps 32[31],8; Ps 94[93],12; Ps 107[106],11; Pwt 4,36. Serce jest w Piśmie św. także organem myślenia. Obecność Pana “po prawicy” oznacza skuteczną pomoc. ]

Ps 23, 4
4 Chociażbym chodził ciemną doliną,
zła się nie ulęknę,
bo Ty jesteś ze mną.
Twój kij i Twoja laska*
są tym, co mnie pociesza.

[ 23,4 Zwykłe wyposażenie pasterza palestyńskiego, tutaj symbole zbawczego zwierzchnictwa Bożego. ]

Ps 24
Pan uroczyście wkracza do świątyni
1 Dawidowy. Psalm.
Do Pana należy ziemia i to, co ją napełnia,
świat i jego mieszkańcy.
2 Albowiem On go na morzach osadził
i utwierdził ponad rzekami*.
3 * Kto wstąpi na górę Pana,
kto stanie w Jego świętym miejscu?
4 Człowiek o rękach nieskalanych i o czystym sercu,
który nie skłonił swej duszy ku marnościom
i nie przysięgał fałszywie.
5 Taki otrzyma błogosławieństwo od Pana
i zapłatę od Boga, Zbawiciela swego.
6 Takie jest pokolenie tych, co Go szukają,
co szukają oblicza Boga* Jakubowego.
7 Bramy, podnieście swe szczyty
i unieście się, prastare podwoje*,
aby mógł wkroczyć Król chwały.
8 «Któż jest tym Królem chwały?»
«Pan, dzielny i potężny,
Pan, potężny w boju».
9 Bramy, podnieście swe szczyty
i unieście się, prastare podwoje,
aby mógł wkroczyć Król chwały!
10 «Któż jest tym Królem chwały?»
«To Pan Zastępów: On sam Królem chwały».

[ 24,1  Ps 24 Hymn o zastosowaniu liturgicznym, być może przy wejściu wiernych do świątyni.
24,2 Wg starosemickiej kosmografii świat był zewsząd otoczony praoceanem
(Ps 18[17],16; Ps 77[76],17-19; Ps 93[92],1; Ps 104[103],5).

24,3-6 Por. Ps 15[14] [->Ps 15[14],1] – tzw. liturgia Prawa, źródła moralności ludu Bożego ST.
24,6 Tzn. obecności darzącej łaską.
24,7 Mowa o bramach świątyni, do której wstępuje Bóg przedstawiony na sposób monarchy orientalnego.
Por. 1 Krl 8,27; Iz 66,1; Ez 43,4. ]

Ps 34, 18 nn
18 * Oblicze Pana [zwraca się] przeciw źle czyniącym,
by pamięć o nich wygładzić z ziemi.
19 Pan jest blisko skruszonych w sercu
i wybawia złamanych na duchu.
20 Wiele nieszczęść [spada na] sprawiedliwego;
lecz ze wszystkich Pan go wybawia.

[34,18 Przestawiono w. 18 i 17, w przeciwnym wypadku w. 18 byłby niezrozumiały. Definitywna kolejność liter alfabetu ustaliła się później, po napisaniu psalmu, a ścisłe zastosowanie jej doprowadziło do pewnej niekonsekwencji w tekście. ]

Ps 119, 168
168 Przestrzegam Twoich postanowień i napomnień,
bo wszystkie moje drogi są przed Tobą.

Ps 145, 18
18 Pan jest blisko wszystkich, którzy Go wzywają,
wszystkich wzywających Go szczerze.

Prz 8, 31
31 igrając na okręgu ziemi,
znajdując radość przy synach ludzkich.

Mdr 3, 9
9 Ci, którzy Mu zaufali, zrozumieją prawdę,
wierni w miłości* będą przy Nim trwali:
łaska bowiem i miłosierdzie dla Jego wybranych*.

[ 3,9 “W miłości” – por. J 15,9nn; Ap 17,14; “wybranych” – tu kod. S, A dodają stych 4,15b. ]

Mdr 6, 19
19 a nieśmiertelność przybliża do Boga.

Mdr 7, 27 n
27 Jedna jest, a wszystko może,
pozostając sobą, wszystko odnawia,
a przez pokolenia zstępując w dusze święte,
wzbudza przyjaciół Bożych i proroków*.
28 Bóg bowiem miłuje tylko tego,
kto przebywa z Mądrością.

[  7,27 Nauka o misji Mądrości wśród ludzi przygotowuje naukę NT o Duchu Świętym działającym w Kościele. ]

Mdr 9, 17 nn
17 Któż poznał Twój zamysł, gdyś nie dał Mądrości,
nie zesłał z wysoka Świętego Ducha swego?
18 I tak ścieżki mieszkańców ziemi stały się proste,
a ludzie poznali, co Tobie przyjemne,
i wybawiła ich Mądrość*.
1 To ona ustrzegła Prarodzica* świata –
pierwsze, samotne stworzenie;
wyprowadziła go z jego upadku

[9,18 Wlg zamiast tego stychu ma cały wiersz: “Albowiem przez Mądrość uzdrowieni są ci wszyscy, którzy się Tobie, Panie, podobali od początku”.
10,1 Adama. Zob. Wstęp. ]

Iz 6, 1-5
Powołanie Izajasza
1 W roku śmierci króla Ozjasza* ujrzałem Pana siedzącego na wysokim i wyniosłym tronie, a tren Jego szaty wypełniał świątynię. 2 Serafiny* stały ponad Nim; każdy z nich miał po sześć skrzydeł; dwoma zakrywał swą twarz, dwoma okrywał swoje nogi, a dwoma latał.
3 I wołał jeden do drugiego:
«Święty, Święty, Święty* jest Pan Zastępów.
Cała ziemia pełna jest Jego chwały».
4 Od głosu tego, który wołał, zadrgały futryny drzwi, a świątynia napełniła się dymem.
5 I powiedziałem:
«Biada mi! Jestem zgubiony!
Wszak jestem mężem o nieczystych wargach
i mieszkam pośród ludu o nieczystych wargach,
a oczy moje oglądały Króla, Pana Zastępów!»

[  6,1 KSIĘGA EMMANUELA. – Prorocze mowy Izajasza z okresu wojny syro-efraimskiej (735/4), w których najważniejsze proroctwa dotyczą nadzwyczajnego mesjańskiego Chłopca, Emmanuela:
por. Iz 7,14; Iz 8,8.10; Iz 9,1-6; Iz 11,1-10. “Króla Ozjasza” – tzn. w r. 739.

6,2 Duchy niebieskie, w postaci ludzkiej ze skrzydłami, zakrywające sobie oblicze na znak czci dla Boga, pierwszy raz wzmiankowane w Biblii w związku z Bogiem; imię ich znaczy “ognisty”, “palący”. Może identyczne
z cherubami na Arce Przymierza?

6,3 Świętość Boga (por. Kpł 17-26 [->Kpł 17,1]) jest jednym z głównych tematów kazań Izajasza. Wymaga ona, by człowiek był oczyszczony z grzechów (stąd reakcja Izajasza i jego oczyszczenie w Iz 6,5-7) i aby uczestniczył
w świętości Boga (por. Iz 1,26n; Iz 5,16n). To trzykrotne powtórzenie podjęte zostaje w Ap 4,8 i w liturgii kościelnej. ]

Iz 57, 15
15 Tak bowiem mówi Wysoki i Wzniosły,
którego stolica jest wieczna, a imię «Święty»:
Zamieszkuję miejsce wzniesione i święte,
lecz jestem z człowiekiem skruszonym i pokornym,
aby ożywić ducha pokornych
i tchnąć życie w serca skruszone.

Iz 58, 9
9 Wtedy zawołasz, a Pan odpowie,
wezwiesz pomocy, a On [rzeknie]: “Oto jestem!”
Jeśli u siebie usuniesz jarzmo,
przestaniesz grozić palcem i mówić przewrotnie,

Iz 66, 1
1 Tak mówi Pan:
«Niebiosa są moim tronem,
a ziemia podnóżkiem nóg moich.
Jakiż to dom możecie Mi wystawić
i jakież miejsce dać Mi na mieszkanie?

Jer 7, 1 – 15
Przeciw formalizmowi religijnemu. Prawdziwy i fałszywy kult w świątyni
1 * Słowo, które Pan skierował do Jeremiasza: 2 «Stań w bramie świątyni i głoś następujące słowa: Słuchajcie słowa Pańskiego, wszyscy z Judy, którzy wchodzicie tymi bramami, aby oddać pokłon Panu. 3 To mówi Pan Zastępów, Bóg Izraela: Poprawcie postępowanie i wasze uczynki, a pozwolę wam mieszkać na tym miejscu. 4 Nie ufajcie słowom kłamliwym, głoszącym: “Świątynia Pańska, świątynia Pańska, świątynia Pańska!”* 5 Albowiem jeżeli naprawdę poprawicie wasze postępowanie i jeżeli będziecie się kierować wyłącznie sprawiedliwością jeden wobec drugiego, 6 jeśli nie będziecie uciskać cudzoziemca, sieroty
i wdowy <i jeśli krwi niewinnej nie będziecie rozlewać na tym miejscu>* i jeżeli nie pójdziecie za obcymi bogami na waszą zgubę, 7 wtedy pozwolę wam mieszkać na tym miejscu w ziemi, którą dałem przodkom waszym od dawna i na zawsze. 8 Oto wy na próżno pokładacie ufność w zwodniczych słowach. 9 Nieprawda? Kraść, zabijać, cudzołożyć, przysięgać fałszywie, palić kadzidło Baalowi, chodzić za obcymi bogami, których nie znacie… 10 A potem przychodzicie i stajecie przede Mną w tym domu, nad którym wzywano mojego imienia*, i mówicie: “Oto jesteśmy bezpieczni”, by móc nadal popełniać te wszystkie występki. 11 Może jaskinią zbójców stał się w waszych oczach ten dom, nad którym wzywano mojego imienia? Ja [to] dobrze widzę – wyrocznia Pana. 12 Idźcie, proszę, do mojego przybytku w Szilo, gdzie dawniej do obrałem mieszkanie dla mojego imienia*,
i patrzcie, co mu uczyniłem z powodu przewrotności mojego ludu, Izraela. 13 A teraz, ponieważ popełniliście te występki – wyrocznia Pana – i mimo że mówiłem do was nieustannie i niezmordowanie, nie usłuchaliście, a gdy wołałem, nie odpowiedzieliście,
14 uczynię temu domowi, nad którym wzywano mojego imienia, a w którym wy pokładacie ufność, i temu miejscu, danemu wam i waszym przodkom, to samo, co uczyniłem Szilo.
15 Odrzucę was sprzed mego oblicza, podobnie jak odrzuciłem wszystkich waszych braci, całe pokolenie Efraima*.

[ 7,1-15 Por. Jr 26,1-6, które opisuje to samo zdarzenie jako niebezpieczny epizod w prorockiej działalności Jeremiasza.
7,4 Takie zdania skandowali lewici przy wejściu do świątyni, witając pielgrzymów. Chcieli w ten sposób podkreślić niezniszczalność świątyni i podnieść jej autorytet, po reformie Jozjasza już i tak wielki.
7,6 Słowa dodane z Jr 22,3.
7,10 Świątynia jest własnością Pana. W okresie upadku religijnego rozumiano obecność Bożą, jako absolutną gwarancję jej nietykalności i pomyślności dla modlących się, ale nie wyciągano stąd żadnych wniosków
w postępowaniu moralnym.

7,12 W Szilo mieściło się sanktuarium izraelskie (z Arką Przymierza) w okresie Sędziów; uległo ono zniszczeniu w czasie jednego z najazdów filistyńskich.
7,15 Państwo północne, Izrael, podówczas już nie istniejące od przeszło 100 lat, nazywano w ten sposób od jednego z pokoleń (z którego pochodził też pierwszy jego król, Jeroboam I). ]

Jer 12, 2
2 Ty ich sądzisz, zapuszczają więc korzenie,
rozwijają się, przynoszą także owoce.
Blisko jesteś ich ust, daleko jednak od ich sumienia*.

[ 12,2 Dosł.: “od ich nerek” – por. Jr 11,20. ]

Jer 17, 1. 14
1 «Grzech Judy jest zapisany
żelaznym rylcem,
wyryty diamentowym ostrzem
na tablicy ich serc
i na rogach waszych ołtarzy*,
Modlitwa Jeremiasza o wytrwałość
14 Uzdrów mnie, Panie, bym się stał zdrowym;
ratuj mnie, bym doznał ratunku.
Ty bowiem jesteś moją chlubą.

[ 17,1 Grzech Izraelitów jest trwałą skazą, której nie potrafią zmyć zewnętrzne obrzędy pokutne. “Tablice” nawiązują niewątpliwie do Dekalogu (Wj 32,15n). ]

Jer 31, 33
33 Lecz takie będzie przymierze,
jakie zawrę z domem Izraela
po tych dniach – wyrocznia Pana:
Umieszczę swe prawo w głębi ich jestestwa
i wypiszę na ich sercu*.
Będę im Bogiem,
oni zaś będą Mi narodem.

[  31,33 Nowe Prawo tego przymierza nie będzie czymś narzuconym z zewnątrz i nakazanym,
lecz spontanicznym dążeniem ich serca. ]

Ez 10 – 11
Ponowny opis chwały Bożej
1 Następnie patrzyłem, a oto nad sklepieniem, rozpościerającym się nad głowami cherubów, było coś jakby szafir, a z wyglądu było podobne do tronu. 2 Potem On* rzekł tak do owego męża, odzianego w lnianą szatę: «Wejdź pomiędzy koła pod cherubami,
a napełniwszy swe dłonie ognistym węglem z miejsca między cherubami, rozrzuć go po mieście!» I wszedł tam na moich oczach.

3 A cheruby stały po prawej stronie świątyni, gdy ów mąż tam wchodził, obłok zaś napełnił dziedziniec wewnętrzny. 4 Następnie chwała Pańska podniosła się znad cheruba do progu świątyni, świątynia zaś napełniła się obłokiem, a dziedziniec był pełen blasku chwały Pańskiej. 5 Rozległ się szum skrzydeł cherubów aż na dziedzińcu zewnętrznym, podobny do głosu Boga Wszechmogącego, gdy przemawia.
6 A gdy owemu mężowi, odzianemu w lnianą szatę, dał taki rozkaz: «Weź ognia spomiędzy kół, spomiędzy cherubów!», on tam poszedł i stanął obok koła. 7 Wówczas jeden z cherubów wyciągnął rękę w kierunku ognia, znajdującego się pomiędzy cherubami, a wziąwszy go, położył na dłonie człowieka, ubranego w lnianą szatę. Ten wziął go i wyszedł. 8 Pod skrzydłami zaś cherubów pojawiło się coś na kształt ręki ludzkiej. 9 I patrzyłem, a oto przy boku cherubów znajdowały się cztery koła: po jednym kole obok każdego cheruba, a koła te z wyglądu miały połysk jakby tarsziszu*. 10 Wyglądały zaś tak, jakby każde z czterech miało ten sam kształt, jakby jedno koło znajdowało się w drugim. 11 A gdy się posuwały, posuwały się w czterech swoich kierunkach; nie odwracały się, gdy się posuwały, ale posuwały się w tym kierunku, dokąd prowadziła je głowa, posuwały się za nią i nie odwracały się, gdy się posuwały. 12 Ich całe ciało – plecy, ręce, skrzydła i koła u wszystkich czterech – było wypełnione dokoła oczami. 13 Słyszałem, że kołom została nadana nazwa galgal*. 14 Każda istota miała po cztery oblicza: pierwsze było obliczem wołu, drugie obliczem człowieka, trzecie obliczem lwa, a czwarte obliczem orła*. 15 A cheruby się podniosły; była to ta sama istota, którą widziałem nad rzeką Kebar. 16 Gdy cheruby chodziły, poruszały się także przy ich boku koła; a gdy cheruby podnosiły swe skrzydła, aby się unieść z ziemi, koła nie odrywały się od ich boku. 17 A gdy cheruby się zatrzymywały, także one się zatrzymywały, a gdy się podnosiły, to podnosiły się także i one razem z nimi, ponieważ był w nich duch istoty żywej.
Chwała Pańska opuszcza świątynię
18 A chwała Pańska odeszła od progu świątyni i zatrzymała się nad cherubami. 19 Cheruby rozwinęły skrzydła i uchodząc uniosły się z ziemi na moich oczach, a koła z nimi. Zatrzymały się w wejściu wschodniej bramy świątyni Pańskiej, a chwała Boga izraelskiego spoczywała nad nimi u góry. 20 Była to ta sama istota żywa, którą pod Bogiem izraelskim oglądałem nad rzeką Kebar*, i poznałem, że były to cheruby. 21 Każdy miał po cztery oblicza i cztery skrzydła, a pod skrzydłami coś w rodzaju rąk ludzkich. 22 Wygląd ich twarzy był podobny do tych samych twarzy, które widziałem nad rzeką Kebar. Każdy poruszał się prosto przed siebie.

[  10,2 Tzn. Pan Bóg.
10,9 Inni tłum.: “chryzolitu”.
10,13 Tj. “zestaw kół” lub “wir”, wyżej (Ez 10,2) oznacza “koła”.
10,14 “Wołu” – inni popr.: “cheruba”. “Orła” – por. Ap 4,7.
10,20 Zob. Ez rozdz. 1 [->Ez 1,1]. ]

Grzechy przywódców Jerozolimy
1 Potem podniósł mnie duch i zaprowadził mnie do wschodniej bramy świątyni Pańskiej, zwróconej ku wschodowi. A oto u wejścia do bramy znajdowało się dwudziestu pięciu mężów, wśród których ujrzałem Jaazaniasza, syna Azzura, i Pelatiasza, syna Benajasza, przywódców ludu. 2 I rzekł do mnie [Pan]: «Synu człowieczy, oto mężowie, w których myślach jest zło i którzy w tym mieście rozszerzają złe rady. 3 Mówią: “Nieprędko buduje się domy. Oto kocioł, a my stanowimy mięso*”. 4 Dlatego prorokuj przeciwko nim, prorokuj, synu człowieczy!» 5 Wówczas mną owładnął Duch Pański i rzekł do mnie: «Mów: Tak mówi Pan: W ten sposób powiedzieliście, domu Izraela, a Ja znam sprawy waszej duszy. 6 Wielu pomordowaliście w tym mieście, a jego ulice zasłaliście trupami. 7 Dlatego tak mówi Pan Bóg: Trupy, które porozkładaliście w jego środku, są mięsem, a ono kotłem, wy jednak zostaniecie usunięci ze środka. 8 Boicie się miecza, a Ja sprowadzę na was miecz – wyrocznia Pana Boga. 9 Wypędzę was z jego obrębu, <z jego środka>, wydam was w ręce obcych i przeprowadzę sąd nad wami. 10 Padniecie od miecza, będę was sądził na granicy izraelskiej i poznacie, że Ja jestem Pan. 11 Ono nie będzie dla was kotłem ani wy nie będziecie w nim mięsem; na granicy izraelskiej będę was sądził. 12 I poznacie, że ja Jestem Pan, do poleceń którego nie stosowaliście się ani nie wypełnialiście nakazów, ale wypełnialiście nakazy tych narodów, które was otaczają dokoła». 13 Skoro tylko skończyłem prorokować, umarł Pelatiasz, syn Benajasza. I upadłem na twarz, wołając głośno tymi słowami: «Ach, Panie Boże! Czy całkowicie wyniszczysz Resztę Izraela?»
Nowe przymierze zapowiedziane wygnańcom
14 Pan skierował do mnie te słowa: 15 «Synu człowieczy, oto do braci twoich, do zesłanych wraz z tobą, do wszystkich pokoleń izraelskich, do ogółu mawiali mieszkańcy Jerozolimy: “Oddaleni jesteście od Pana. Ziemia ta nam została oddana w posiadanie”. 16 Dlatego mów: Tak mówi Pan Bóg: Wprawdzie wygnałem ich pomiędzy narody i rozproszyłem po krajach, jednak przez krótki czas będę dla nich świątynią w tych krajach, do których przybyli.
17 Dlatego mów: Tak mówi Pan Bóg: Zgromadzę was na nowo spośród obcych narodów, sprowadzę was z krajów, po których zostaliście rozproszeni, i dam wam ziemię Izraela.
18 Wrócą tam i wykorzenią z niej wszystkie bożki i obrzydliwości. 19 Dam im jedno* serce
i wniosę nowego ducha do ich wnętrza. Z ciała ich usunę serce kamienne, a dam im serce cielesne, 20 aby postępowali zgodnie z moimi poleceniami, strzegli nakazów moich
i wypełniali je. I tak będą oni moim ludem, a Ja będę ich Bogiem*. 21 A co do tych, których serce skłania się ku bożkom i obrzydliwościom, to na ich głowy składam odpowiedzialność za ich postępowanie» – wyrocznia Pana Boga.

Chwała Pańska opuszcza Jerozolimę
22 Potem cheruby rozwinęły swe skrzydła i równocześnie z nimi [poruszyły się] koła,
a chwała Boga Izraela spoczywała na nich u góry. 23 I odeszła chwała Pańska z granic miasta, i zatrzymała się na górze, która leży na wschód od miasta.

24 A duch uniósł mnie i zaprowadził z powrotem w Bożym zachwyceniu* do zesłańców
z ziemi chaldejskiej i tak skończyło się widzenie, które miałem. 25 Następnie opowiedziałem zesłańcom wszystkie te sprawy Pana, które mi On pozwolił widzieć.

[ 11,3 Tzn. mięso niedostępne dla ognia. Ostra ironia rozbija to złudzenie.
11,19 Inni popr. wg rkp na “nowe” lub “inne” (por. Ez 36,26 i LXX oraz Ez 36,24-28; Ez 44,7; Jr 4,4;
Pwt 30,6n; Ps 51[50],12n).

11,20 Por. Jr 31,31n.
11,24 Tekst poprawiony. ]

Ez 36, 26 nn
26 I dam wam serce nowe i ducha nowego tchnę do waszego wnętrza, odbiorę wam serce kamienne, a dam wam serce z ciała. 27 Ducha mojego* chcę tchnąć w was i sprawić, byście żyli według mych nakazów i przestrzegali przykazań, i według nich postępowali. 28 Wtedy będziecie mieszkać w kraju, który dałem waszym przodkom, i będziecie moim ludem, a Ja będę waszym Bogiem.

[ 36,27 Por. Jr 31,31n; Ga 5,22n; 1 J 3,23. Objawienie Ducha Św. jako Osoby Trójcy Św. następuje dopiero
w NT, a ST mówi często o “duchu świętym” w znaczeniu jeszcze nieosobowej siły Bożej. Natomiast w NT każdy wierzący stanie się przybytkiem Ducha Św.; por. Lb 11,29; Za 4,6; Za 6,8; Dz 2,16-21; 1 J 3,1n. On stanowić będzie podstawę wewnętrznej przemiany (por. Iz 32,15n; Ez 11,19; Ez 37,14; Za 12,10) poszczególnych wiernych tak w ST, jak również i w Nowym Przymierzu: Jr 31,31n; Dz 1,8n; Rz 5,5n. ]

Ez 37, 26 nn
26 I zawrę z nimi przymierze pokoju: będzie to wiekuiste przymierze z nimi. <Założę ich
i rozmnożę>, a mój przybytek pośród nich umieszczę na stałe. 27 Mieszkanie moje będzie pośród nich, a Ja będę ich Bogiem, oni zaś będą moim ludem. 28 Ludy zaś pogańskie poznają, że Ja jestem Pan, który uświęca Izraela, gdy mój przybytek będzie wśród nich na zawsze».

Am 5, 4. 14
4 Tak mówi Pan do domu Izraela:
Szukajcie Mnie, a żyć będziecie.
Nawoływanie Proroka
14 Szukajcie dobra, a nie zła, abyście żyli.
Wtedy Pan, Bóg Zastępów, będzie z wami,
tak jak to mówicie*.

[5,14 Izraelici wierzyli, że już samo wybranie zapewnia ustawiczną opiekę Pana Boga. ]

Mt 1, 21 nn
21 Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów». 22 A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez Proroka:
23 Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel*, to znaczy:
“Bóg
z nami”.

[1,23 Iz 7,14. ]

Mt 11, 25 nn
25 W owym czasie Jezus przemówił tymi słowami: «Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba
i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom*.
26 Tak, Ojcze, gdyż takie było Twoje upodobanie. 27 Wszystko przekazał Mi Ojciec mój. Nikt też nie zna Syna, tylko Ojciec, ani Ojca nikt nie zna, tylko Syn, i ten, komu Syn zechce objawić.

[11,25nn Por. Łk 10,21n.
11,25 Tajemnica królestwa mesjańskiego zakryta jest przed faryzeuszami i uczonymi,
a objawiona uczniom Jezusa, dobrze usposobionym do jej przyjęcia (zob. Mt 13,11.16). ]

Mt 16,16
16 Odpowiedział Szymon Piotr: «Ty jesteś Mesjasz, Syn Boga żywego».

Mt 22, 43n
43 Wtedy rzekł do nich: «Jakżeż więc Dawid natchniony przez Ducha może nazywać Go Panem, gdy mówi:
44 Rzekł Pan do Pana mego: Siądź po prawicy mojej,
aż położę Twoich nieprzyjaciół pod stopy Twoje*.

[22,44 Ps 110[109],1. ]

Mt 28, 20
20 Uczcie je zachowywać wszystko, co wam przykazałem. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata»*.

[28,20 Dzięki tej osobistej obecności Chrystusa i asystencji Ducha Świętego, mimo największych przeszkód
i trudności, prowadzić będzie Kościół dzieło zbawienia ludzkości szczęśliwie do końca. Por. Mt 18,18-20. ]

Łk 1, 28. 35
28 Anioł wszedł do Niej i rzekł: «Bądź pozdrowiona*, pełna łaski, Pan z Tobą, <błogosławiona jesteś między niewiastami>».
35 Anioł Jej odpowiedział: «Duch Święty zstąpi na Ciebie i moc Najwyższego osłoni Cię. Dlatego też Święte, które się narodzi, będzie nazwane Synem Bożym*.

[1,28 Dosł.: “raduj się”, “wesel się” – gr. Pozdrowienie; odpowiednik hebr.: “pokój z tobą”. Może aluzja do
So 3,10-18; Za 9,9. Słowa umieszczone w nawiasie – brak ich w niektórych kodeksach – zostały wprowadzone
w celu zharmonizowania tego opisu z Łk 1,42.
1,35 Albo: “dlatego też, co się narodzi z Ciebie, będzie nazwane Świętym, Synem Bożym”. ]

Łk 22, 30
30 abyście w królestwie moim jedli i pili przy moim stole oraz żebyście zasiadali na tronach, sądząc dwanaście pokoleń Izraela*.

[  22,30 Por. Mt 19,20. ]

Łk 23, 42n
42 I dodał: «Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa». 43 Jezus mu odpowiedział: «Zaprawdę, powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju».

J 1, 14
14 A Słowo stało się ciałem*
i zamieszkało* wśród nas.
I oglądaliśmy Jego chwałę,
chwałę, jaką Jednorodzony otrzymuje od Ojca,
pełen* łaski i prawdy.

[ 1,14 “Ciałem”: hebraizm; znaczy tyle, co “człowiekiem”; “zamieszkało”: podobnie jak w ST w czasie wędrówki do Ziemi Obiecanej, a później w świątyni Pan Bóg przebywał wśród swego ludu, czemu dawał symboliczny wyraz m.in. w obłoku w czasie dnia, a w słupie ognistym w nocy (por. Wj 13,21n; Wj 24,16; 1 Krl 8,10n; Ez 9,3), tak przez wcielenie Jezus Chrystus realnie zamieszkał wśród nas. Eucharystia to kontynuuje; “pełen” – połączenie tego nieodmiennego przymiotnika raczej z rzeczownikiem “Jednorodzony” niż ze “Słowem” lub z “chwałą” dyktują reguły gramatyczne języka Janowego. Niektórzy upatrują tu echo Wj 34,6. ]

J 2, 21
21 On zaś mówił o świątyni swego ciała*.

[ 2,21 Jako miejscu obecności Bożej (J 1,14; por. J 7,37nn). Jezus Chrystus, Bóg-Człowiek, będzie ośrodkiem kultu w Duchu i prawdzie (J 4,21nn; Mt 12,6; Mt 26,61; Ef 2,21; Ap 21,22). ]

J 8, 28 n
28 Rzekł więc do nich Jezus: «Gdy wywyższycie Syna Człowieczego, wtedy poznacie, że JA JESTEM i że Ja nic od siebie nie czynię, ale że to mówię, czego Mnie Ojciec nauczył.
29 A Ten, który Mnie posłał, jest ze Mną; nie pozostawił Mnie samego, bo Ja zawsze czynię to, co się Jemu podoba».

J 16, 32
32 Oto nadchodzi godzina, a nawet już nadeszła, że się rozproszycie – każdy w swoją stronę, a Mnie zostawicie samego. Ale Ja nie jestem sam, bo Ojciec jest ze Mną.

Kol 2, 9
9 W Nim bowiem mieszka cała Pełnia: Bóstwo, na sposób ciała*,

[2,9 Tzn. bądź “rzeczywiście”, bądź “na skutek wcielenia”, bądź dla uwydatnienia sposobu, w jaki Pełnia bytu zamyka się w Chrystusie, tzn. jako organicznej jedności, uzależnionej od Chrystusa-Głowy. Por. Kol 1,19. ]

Mt 18, 20
20 Bo gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich».

Mt 25, 40
40 A Król im odpowie: “Zaprawdę, powiadam wam: Wszystko, co uczyniliście jednemu
z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili”.

Łk 10, 16
16 Kto was słucha, Mnie słucha, a kto wami gardzi, Mną gardzi; lecz kto Mną gardzi, gardzi Tym, który Mnie posłał»*.

[ 10,16 Por. J 13,20. ]

J 6, 56 n. 63
56 Kto spożywa moje Ciało i Krew moją pije, trwa we Mnie, a Ja w nim. 57 Jak Mnie posłał żyjący Ojciec, a Ja żyję przez* Ojca, tak i ten, kto Mnie spożywa, będzie żył przeze Mnie.
63 Duch daje życie; ciało na nic się nie przyda*. Słowa, które Ja wam powiedziałem, są duchem i są życiem.

[ 6,57 Inni: “dla Ojca”, “dla Mnie”.
6,63 Duch – ciało to w NT częste przeciwstawienie łaski i natury skażonej. Por. Rz 8,1-14;
Ga 5,16-26. Eucharystia – to ciało Zmartwychwstałego, który stał się “duchem ożywiającym” (1 Kor 15,45). ]

J 1, 16 – 20
16 Ja zaś będę prosił Ojca, a innego Pocieszyciela* da wam, aby z wami był na zawsze –
17 Ducha Prawdy, którego świat przyjąć nie może, ponieważ Go nie widzi ani nie zna. Ale wy Go znacie, ponieważ u was przebywa i w was będzie. 18 Nie zostawię was sierotami: Przyjdę do was. 19 Jeszcze chwila, a świat nie będzie już Mnie oglądał. Ale wy Mnie widzicie, ponieważ Ja żyję i wy żyć będziecie. 20 W owym dniu poznacie, że Ja jestem
w Ojcu moim, a wy we Mnie i Ja w was.

[ 14,16 Podobieństwo czynności Jezusa i Ducha Świętego wskazuje na to, że i Duch Święty jest osobą
(J 14,26;
1 J 2,1). On prowadzi dusze do prawdy (J 16,13) i daje świadectwo o Chrystusie (J 15,26; J 16,8). “Pocieszyciel” (parakletos) zawiera pojęcie orędownika obrońcy w sądzie i rzecznika. ]

J 16, 7
7 Jednakże mówię wam prawdę: Pożyteczne jest dla was moje odejście. Bo jeżeli nie odejdę, Pocieszyciel nie przyjdzie do was. A jeżeli odejdę, poślę Go do was*.

[ 16,7 Widzialny Jezus ustąpi, by zostawić miejsce niewidzialnej działalności Ducha Świętego
i wierze. ]

J 16, 28
28 Wyszedłem od Ojca i przyszedłem na świat; znowu opuszczam świat i idę do Ojca».

J 17, 26
26 Objawiłem im Twoje imię i nadal będę objawiał, aby miłość, którą Ty Mnie umiłowałeś,
w nich była i Ja w nich».

J 20,17
17 Rzekł do niej Jezus: «Nie zatrzymuj Mnie, jeszcze bowiem nie wstąpiłem do Ojca. Natomiast udaj się do moich braci i powiedz im: “Wstępuję do Ojca mego i Ojca waszego oraz do Boga mego i Boga waszego”»*.

[ 20,17 Wejście Chrystusa w ciele uwielbionym do chwały Ojca (J 12,32; J 13,33; J 14,2n) zostało zrealizowane w zmartwychwstaniu. Wniebowstąpienie (Łk 24,50n; Dz 1,9nn) kończy cały szereg ukazywań się następujących po zmartwychwstaniu. Mimo zestawienia “mój” i “wasz”, nie w ten sam sposób jest On Bogiem
i Ojcem dla Chrystusa i dla nas. ]

Dz 9, 5
5 «Kto jesteś, Panie?» – powiedział. A On: «Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz.

Rz 8, 9. 14
9 Wy jednak nie żyjecie według ciała, lecz według Ducha, jeśli tylko Duch Boży w was mieszka. Jeżeli zaś kto nie ma Ducha Chrystusowego, ten do Niego nie należy.
14 Albowiem wszyscy ci, których prowadzi Duch Boży, są synami Bożymi.

1 Kor 3, 16 n
16 Czyż nie wiecie, żeście świątynią Boga i że Duch Boży mieszka w was? 17 Jeżeli ktoś zniszczy świątynię Boga, tego zniszczy Bóg. Świątynia Boga jest świętą, a wy nią jesteście.

1 Kor 6, 19
19 Czyż nie wiecie, że ciało wasze jest świątynią Ducha Świętego, który w was jest,
a którego macie od Boga, i że już nie należycie do samych siebie?

1 Kor 10, 16 n
16 Kielich błogosławieństwa, który błogosławimy*, czy nie jest udziałem we Krwi Chrystusa? Chleb, który łamiemy, czyż nie jest udziałem w Ciele Chrystusa? 17 Ponieważ jeden jest chleb, przeto my, liczni, tworzymy jedno Ciało. Wszyscy bowiem bierzemy z tego samego chleba.

[ 10,16 Podobnie jak Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy: Mt 26,26n; Mk 14,22n. “Kielichem błogosławieństwa” nazywali Żydzi trzeci kielich obrzędowy wieczerzy paschalnej. ]

1 Kor 12, 12n. 27
12 Podobnie jak jedno jest ciało, choć składa się z wielu członków, a wszystkie członki ciała, mimo iż są liczne, stanowią jedno ciało, tak też jest i z Chrystusem. 13 Wszyscyśmy bowiem w jednym Duchu zostali ochrzczeni, [aby stanowić] jedno Ciało: czy to Żydzi, czy Grecy, czy to niewolnicy, czy wolni. Wszyscyśmy też zostali napojeni jednym Duchem.
27 Wy przeto jesteście Ciałem Chrystusa i poszczególnymi członkami.

Gal 2, 20
20 Teraz zaś już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus. Choć nadal prowadzę życie w ciele, jednak obecne życie moje jest życiem wiary w Syna Bożego, który umiłował mnie i samego siebie wydał za mnie.

Ef 2, 21n
21 W Nim zespalana cała budowla rośnie na świętą w Panu świątynię, 22 w Nim i wy także wznosicie się we wspólnym budowaniu, by stanowić mieszkanie Boga przez Ducha.

Ef 3, 17
17 Niech Chrystus zamieszka przez wiarę w waszych sercach; abyście w miłości wkorzenieni i ugruntowani,

1 J 4, 12
12 Nikt nigdy Boga nie oglądał.
Jeżeli miłujemy się wzajemnie,
Bóg trwa w nas
i miłość ku Niemu jest w nas doskonała.

Mt 16, 17
17 Na to Jezus mu rzekł: «Błogosławiony jesteś, Szymonie, synu Jony. Albowiem nie objawiły ci tego ciało i krew*, lecz Ojciec mój, który jest w niebie.

[ 16,17 Tzn. nie doszedłeś do tej prawdy nie drodze poznania tylko naturalnego. ]

J 4, 21
21 Odpowiedział jej Jezus: «Wierz Mi, kobieto, że nadchodzi godzina, kiedy ani na tej górze, ani w Jerozolimie nie będziecie czcili Ojca.

J 6, 63
3 Duch daje życie; ciało na nic się nie przyda*. Słowa, które Ja wam powiedziałem, są duchem i są życiem.

[ 6,63 Duch – ciało to w NT częste przeciwstawienie łaski i natury skażonej.
Por. Rz 8,1-14;
Ga 5,16-26. Eucharystia – to ciało Zmartwychwstałego, który stał się “duchem ożywiającym”
(1 Kor 15,45). ]

J 14, 2 n
2 W domu Ojca mego jest mieszkań wiele. Gdyby tak nie było, to bym wam powiedział.
Idę przecież przygotować wam miejsce. 3 A gdy odejdę i przygotuję wam miejsce, przyjdę powtórnie i zabiorę was do siebie, abyście i wy byli tam, gdzie Ja jestem.

J 17, 24
24 Ojcze, chcę, aby także ci, których Mi dałeś, byli ze Mną tam, gdzie Ja jestem, aby widzieli chwałę moją, którą Mi dałeś, bo umiłowałeś Mnie przed założeniem świata.

Rz 5, 5
5 * A nadzieja zawieść nie może, ponieważ miłość Boża rozlana jest w sercach naszych przez Ducha Świętego, który został nam dany.

[ 5,5 -11 Nadzieja usprawiedliwionego na osiągnięcie ostatniego skutku odkupienia, czyli zbawienia wiecznego, opiera się nie na ludzkich wysiłkach, lecz na zbawczej woli Boga, dowiedzionej wydaniem Chrystusa na śmierć, Jego zmartwychwstaniem i zesłaniem przez Niego Ducha Świętego. ]

Rz 8, 11
11 A jeżeli mieszka w was Duch Tego, który Jezusa wskrzesił z martwych, to Ten, co wskrzesił Chrystusa <Jezusa> z martwych, przywróci do życia wasze śmiertelne ciała mocą mieszkającego w was swego Ducha.

1 Kor 13, 12
12 Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno;
wtedy zaś [zobaczymy] twarzą w twarz:
Teraz poznaję po części,
wtedy zaś poznam tak, jak i zostałem poznany*.

[ 13,12 Mowa o poznaniu przez Boga. ]

1 Kor 15, 28
28 A gdy już wszystko zostanie Mu poddane, wtedy i sam Syn zostanie poddany Temu, który Synowi poddał wszystko, aby Bóg był wszystkim we wszystkich.

2 Kor 5, 8
8 Mamy jednak nadzieję*… i chcielibyśmy raczej opuścić nasze ciało i stanąć w obliczu Pana*.

[ 5,8 “Nadzieję” – zdanie niedokończone; “Pana”  – por. Flp 1, 23. ]

2 Kor 13, 11
11 Zresztą, bracia, radujcie się, dążcie do doskonałości, pokrzepiajcie się na duchu, jedno myślcie, pokój zachowujcie, a Bóg miłości i pokoju niech będzie z wami!

Ef 3, 17 nn
17 Niech Chrystus zamieszka przez wiarę w waszych sercach; abyście w miłości wkorzenieni i ugruntowani, 18 wraz ze wszystkimi świętymi zdołali ogarnąć duchem, czym jest Szerokość, Długość, Wysokość i Głębokość*, 19 i poznać miłość Chrystusa, przewyższającą wszelką wiedzę, abyście zostali napełnieni całą Pełnią Bożą*.

[ 3,18 Ówczesną formułę czterech wymiarów stosują komentatorzy bądź do tajemnicy zbawienia, bądź do “niezgłębionego bogactwa Chrystusa” (Ef 3,8), bądź do “miłości Chrystusa” (wiersz następny). Być może, jest On wyobrażony tutaj jako rozpięty na krzyżu o rozmiarach kosmicznych, jak komentują niektórzy Ojcowie Kościoła.
3,19 Jest nią tutaj osiągnięte – poprzez także już bogiem “napełniony” kosmos – nieskończone życie Boga. ]

Kol 2, 9
9 W Nim bowiem mieszka cała Pełnia: Bóstwo, na sposób ciała*,

[ 2,9 Tzn. bądź “rzeczywiście”, bądź “na skutek wcielenia”, bądź dla uwydatnienia sposobu,
w jaki Pełnia bytu zamyka się w Chrystusie, tzn. jako organicznej jedności, uzależnionej od Chrystusa-Głowy. Por. Kol 1,19. ]

Kol 3, 11
11 A tu* już nie ma Greka ani Żyda, obrzezania ani nieobrzezania, barbarzyńcy, Scyty, niewolnika, wolnego, lecz wszystkim we wszystkich [jest] Chrystus.

[ 3,11 W nowym porządku nadprzyrodzonym: w Chrystusie, w Kościele. ]

2 Tes 3, 16
16 A sam Pan pokoju niech was obdarzy pokojem zawsze i na wszelki sposób! Pan niech będzie z wami wszystkimi!

1 J 1, 3
3 oznajmiamy wam,
cośmy ujrzeli i usłyszeli,
abyście i wy mieli współuczestnictwo* z nami.
A mieć z nami współuczestnictwo znaczy:
mieć je z Ojcem i Jego Synem Jezusem Chrystusem.

[ 1,3 Por. J 17,21; 2 Kor 13,13; Kol 1,12nn. ]

1 J 3, 24
24 Kto wypełnia Jego przykazania,
trwa w Bogu, a Bóg w nim;
a to, że trwa On w nas,
poznajemy po Duchu, którego nam dał*.

[ 3,24 Aluzja do charyzmatów (por. Dz 2,4; Dz 10,44nn; 1 Kor 12,1-11; Ga 3,2-5). ]

Ap 3, 20
20 Oto stoję u drzwi i kołaczę:
jeśli kto posłyszy mój głos i drzwi otworzy,
wejdę do niego i będę z nim wieczerzał,
a on ze Mną.

Ap 21, 2 n. 22 n
2 I Miasto Święte – Jeruzalem Nowe
ujrzałem zstępujące z nieba od Boga,
przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty dla swego męża.
3 I usłyszałem donośny głos mówiący od tronu:
«Oto przybytek Boga z ludźmi:
i zamieszka wraz z nimi,
i będą oni Jego ludem,
a On będzie “BOGIEM Z NIMI”*.
22 A świątyni w nim nie dojrzałem:
bo jego świątynią jest Pan Bóg wszechmogący
oraz Baranek*.
23 I Miastu nie trzeba słońca ni księżyca,
by mu świeciły,
bo chwała Boga je oświetliła,
a jego lampą – Baranek.

[ 21,3 Por. Iz 7,14. ]
[ 21,22 W zestawieniu z Ap 3,12; Ap 7,15 itd. okazuje się, że Boża obecność symbolizowana przez świątynię rozszerza się na całe Miasto Boże (por. Ez 48,35; Za 14,20; J 4,21nn;
1 Kor 3,16; Ef 2,21). Kult Boski odbiera również zmartwychwstały Chrystus (por. J 2,21). ]

Ap 22, 17
17 A Duch* i Oblubienica* mówią:
«Przyjdź!»*
A kto słyszy, niech powie:
«Przyjdź!»
I kto odczuwa pragnienie, niech przyjdzie,
kto chce, niech wody życia darmo zaczerpnie.

[ 22,17 “Duch” = trzecia Osoba Boska; “Oblubienica” = Kościół; “przyjdź” – liturgiczne Marana tha!
(por. 1 Kor 16,22; Flp 4,5). ]


 

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

One response to “OBECNOŚĆ BOGA – PODSUMOWANIE.

  1. PS3 Emulator

    May 2, 2013 at 6:44 pm

    Good post. Additionally, what’s the name of this theme?

     

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: